گاهی یک حفره چند میلی متری در دل بینی می تواند نظم تنفس را به هم بزند. عجیب است ، اما واقعی. سوراخ شدن سپتوم بینی یکی از آن عارضه هایی است که شاید نامش کمتر شنیده شود ، اما وقتی اتفاق بیفتد ، حضورش کاملاً محسوس خواهد بود ؛ با خشکی ، سوت کشیدن هوا ، خونریزی های مزمن و حتی تغییر در ساختار ظاهری بینی. در این مطلب از بهترین دکتر عمل بینی در تبریز ، به صورت دقیق و مرحله به مرحله به این موضوع پرداخته می شود ؛ از تعریف ساختار سپتوم گرفته تا علائم ، علل ، روش های تشخیصی و عوارض احتمالی.
سپتوم بینی چیست؟
پیش از آنکه با علت سوراخ شدن سپتوم بینی آشنا شوید برای فهم این عارضه ، ابتدا باید دانست که سپتوم بینی چیس؟ سپتوم یا تیغه میانی بینی ، دیواره ای عمودی است که حفره بینی را به دو بخش راست و چپ تقسیم می کند. این تیغه از دو بخش اصلی تشکیل شده:
- قسمت قدامی که عمدتاً غضروفی است
- قسمت خلفی که ساختار استخوانی دارد
این چارچوب توسط لایه ای از مخاط پوشیده شده که سرشار از شبکه مویرگی است. این شبکه عروقی ، نقش مهمی در گرم و مرطوب کردن هوای استنشاقی ایفا می کند. به بیان دیگر ، سپتوم تنها یک دیواره مکانیکی نیست ؛ بلکه بخشی فعال از سیستم تنفسی محسوب می شود. زمانی که این ساختار به هر دلیل دچار آسیب دوطرفه شود و بافت میانی تحلیل برود ، سوراخی در آن شکل می گیرد. اینجاست که داستان آغاز می شود.
سوراخ شدن سپتوم بینی چگونه اتفاق می افتد؟
پرفوراسیون سپتوم زمانی رخ می دهد که لایه مخاطی هر دو سمت تیغه آسیب ببیند و خون رسانی مختل شود. در نتیجه ، نکروز بافتی ایجاد شده و حفره ای در مرکز تیغه شکل می گیرد. اندازه این سوراخ می تواند بسیار کوچک یا نسبتاً بزرگ باشد. سوراخ های کوچک گاهی بدون علامت اند. اما هرچه قطر حفره افزایش یابد ، تلاطم جریان هوا بیشتر شده و علائم بارزتر می شوند. هوایی که باید نرم و یکنواخت عبور کند ، ناگهان دچار آشفتگی می شود. جریان آشفته ، مخاط را تحریک می کند. تحریک مداوم ، خشکی می آورد و خشکی ، شروع یک چرخه معیوب است.
علائم سوراخ شدن سپتوم بینی بعد از عمل
یکی از موقعیت های شایع بروز این عارضه ، پس از جراحی بینی در تبریز است. به ویژه در جراحی های اصلاح انحراف یا رینوپلاستی. بنابراین شناخت علائم سوراخ شدن سپتوم بینی بعد از عمل اهمیت زیادی دارد. مهم ترین نشانه ها شامل موارد زیر است:
- خشکی شدید و مداوم داخل بینی
- تشکیل پوسته های ضخیم و چسبنده
- خونریزی های خفیف اما تکرار شونده
- صدای سوت یا وزوز هنگام تنفس
- احساس گرفتگی علی رغم باز بودن مسیر هوا
- بوی ناخوشایند داخل بینی
برخی افراد توصیف می کنند که انگار هوای بینی شان می لرزد. این توصیف ناشی از توربولانس یا جریان گردابی هواست که در اثر وجود سوراخ ایجاد می شود. در موارد پیشرفته ، حتی ممکن است تغییر فرم ظاهری بینی ، به ویژه در ناحیه پل ، مشاهده شود. هرچند این حالت بیشتر در سوراخ های بزرگ رخ می دهد.
علت سوراخ شدن سپتوم بینی بعد از عمل
بررسی علت سوراخ شدن سپتوم بینی بعد از عمل نیازمند نگاهی دقیق به فرآیند جراحی است. در حین جراحی ، جراح برای اصلاح ساختار داخلی ، مخاط را از روی تیغه جدا می کند. اگر این جداسازی با آسیب گسترده همراه باشد یا خون رسانی به مخاط مختل شود ، احتمال تحلیل بافت افزایش می یابد. عوامل مؤثر عبارت اند از:
- برداشت بیش از حد غضروف سپتوم
- آسیب هم زمان به مخاط دو طرف تیغه
- ایجاد هماتوم (تجمع خون زیر مخاط)
- عفونت بعد از جراحی
- دستکاری یا ضربه به بینی در دوران نقاهت
گاهی نیز بیماری های سیستمیک مانند اختلالات خود ایمنی واسکولیت ها یا مصرف برخی داروهای خاص در ایجاد این مشکل نقش دارند. در این موارد ، حتی یک آسیب کوچک می تواند به تخریب گسترده تر منجر شود. به بیان ساده ، وقتی بافت از خون و اکسیژن محروم شود ، زنده نمی ماند و بافت مرده ، دیر یا زود فرو می ریزد.
تشخیص سوراخ شدن سپتوم بینی
خوشبختانه تشخیص سوراخ شدن سپتوم بینی معمولاً دشوار نیست. معاینه فیزیکی توسط متخصص گوش و حلق و بینی اغلب کافی است. روشهای تشخیصی شامل :
- رینوسکوپی قدامی با اسپکولوم بینی
- آندوسکوپی برای بررسی دقیق تر اندازه و محل سوراخ
- در موارد خاص ، سی تی اسکن جهت ارزیابی ساختارهای اطراف
جراح بینی خوب در تبریز اندازه حفره ، وضعیت مخاط اطراف و وجود التهاب یا عفونت را بررسی می کند. در صورت شک به بیماری های زمینه ای ، آزمایش های تکمیلی نیز درخواست می شود. نکته مهم این است که هر سوراخی نیاز به جراحی ندارد. تصمیم درمانی بر اساس شدت علائم گرفته می شود ، نه صرفاً اندازه ضایعه.
عوارض سوراخ شدن سپتوم بینی
بی توجهی به این عارضه می تواند پیامدهایی به همراه داشته باشد. عوارض سوراخ تیغه بینی بسته به اندازه و محل آن متفاوت است. برخی از عوارض احتمالی عبارت اند از:
- خشکی مزمن و آزاردهنده
- خونریزی های مکرر
- عفونت های ثانویه
- پوسته بندی مداوم داخل بینی
- اختلال در کیفیت خواب
- تغییر شکل ساختاری بینی در موارد شدید
در سوراخ های بزرگ ، احتمال تضعیف اسکلت حمایتی بینی وجود دارد. این مسئله می تواند منجر به فرورفتگی پل بینی شود ؛ حالتی که به آن دفورمیتی زینی نیز گفته می شود. البته باید تأکید کرد که همه موارد به این شدت پیش نمی روند. بسیاری از سوراخ های کوچک با مراقبت مناسب کنترل می شوند.
رویکرد های درمانی سوراخ شدن سپتوم بینی
درمان به شدت علائم و اندازه سوراخ بستگی دارد. همیشه جراحی اولین انتخاب نیست.
- درمان های محافظه کارانه
- استفاده از پمادهای مرطوب کننده
- شست و شوی منظم با سرم سالین
- پرهیز از دستکاری داخل بینی
- کنترل عفونت در صورت وجود
در برخی موارد از پروتزهای سیلیکونی موسوم به باتن سپتوم استفاده می شود که سوراخ شدن سپتوم بینی را به صورت مکانیکی می پوشاند.
- درمان جراحی
در صورت بزرگ بودن سوراخ شدن سپتوم بینی ، ترمیم جراحی مطرح می شود. این جراحی شامل ایجاد فلپ های مخاطی و بازسازی لایه های از دست رفته است. موفقیت آن وابسته به سلامت بافت اطراف و مهارت جراح است. جراحی ساده نیست. اما در موارد انتخاب شده ، نتایج رضایت بخشی دارد.
